Bij trage wifi grijpen de meeste mensen naar dezelfde twee handelingen: de router uit en weer aan, en daarna een klacht bij de provider. Soms werkt dat. Vaker is het probleem iets heel anders, en dan blijf je maanden in een huis wonen waar de verbinding op één plek nooit deugt.
Wifi is geen ding dat werkt of niet werkt. Het is een radiosignaal dat door muren, water, metaal en andere signalen wordt afgeknepen, en de manier waarop het hapert vertelt je vrij precies wat eraan schort. Hieronder de zes patronen die ik het vaakst tegenkom, met per patroon wat er waarschijnlijk aan de hand is.
Het is alleen slecht in één kamer
De woonkamer is prima, de slaapkamer boven of het kantoortje achterin is dramatisch. Dit is geen storing maar een dekkingsprobleem: het signaal komt daar simpelweg te zwak aan. Wat het meeste vreet zijn betonnen vloeren met wapening, dikke bakstenen binnenmuren, spiegels, vloerverwarming en alles wat water bevat, waaronder een groot aquarium of een volle boiler.
De goedkoopste ingreep is de router verplaatsen, en dat is ook de ingreep die het vaakst wordt overgeslagen omdat de meterkast nu eenmaal is waar hij is. Toch scheelt het meer dan wat dan ook: een router midden in huis, vrij opgesteld op ongeveer een meter hoogte, dekt beduidend meer dan dezelfde router in een dichte kast in de hoek van de gang. Werkt dat niet, dan is een mesh-set of een access point op de eerste verdieping de volgende stap. Een simpele wifi-versterker die het signaal opnieuw uitzendt is de goedkoopste optie, maar hij halveert vaak de snelheid omdat hij hetzelfde kanaal gebruikt om te ontvangen en te verzenden.
Het hapert elke avond rond dezelfde tijd
Overdag prima, vanaf een uur of acht ’s avonds gaat het knijpen. Twee verdachten. De eerste is drukte op de kanalen: in een appartementencomplex of een rijtjesstraat zenden tientallen routers tegelijk uit, en ’s avonds staan ze allemaal aan. De tweede is het netwerk van je provider zelf op de laatste kilometer, vooral bij oudere kabelverbindingen waar buurtgenoten capaciteit delen.
Het onderscheid maak je met een test met een netwerkkabel. Sluit een laptop rechtstreeks op de router aan en doe een snelheidsmeting op het moment dat het hapert. Is het via de kabel wel goed, dan zit het probleem in de wifi en niet bij je provider. Is het via de kabel ook slecht, dan heb je iets in handen om te melden, want dan is het aantoonbaar niet je eigen apparatuur.
Videobellen valt weg terwijl streamen gewoon doorgaat
Dit verwart mensen, omdat een videogesprek veel minder data gebruikt dan een film in hoge kwaliteit. Het verschil is dat streamen vooruit kan bufferen en een gesprek niet. Een videogesprek is gevoelig voor vertraging en voor pakketverlies, niet voor snelheid. Meet je dus je downloadsnelheid en zie je een mooi getal, dan zegt dat weinig over waarom je gesprek stokt.
Kijk hier eerder naar wat er verder in huis gebeurt: een grote back-up naar de cloud, een spelcomputer die op de achtergrond een update binnenhaalt, of iemand die uploadt. De upload is bij veel abonnementen aanzienlijk smaller dan de download, en die raakt sneller vol. Bijna elke router heeft tegenwoordig een instelling om bepaald verkeer voorrang te geven, vaak QoS genoemd. Voor wie veel thuiswerkt is dat een van de weinige instellingen die echt de moeite waard is om op te zoeken, en het past in hetzelfde rijtje kleine ingrepen als het inrichten van een goede thuiswerkplek.
Eén apparaat is traag, de rest niet
Als je telefoon vlot is en je laptop kruipt, ligt het niet aan de wifi. Kijk dan naar het apparaat. Oudere laptops hebben nog een netwerkkaart die alleen op de 2,4 GHz-band werkt, en dat is de drukke, trage band. Ook een stuurprogramma dat jarenlang niet is bijgewerkt kan een verbinding halveren.
Een vaak vergeten verdachte is een vpn die op de achtergrond aanstaat, zeker als de server ver weg staat. Dat kost merkbaar snelheid en het is de moeite waard om even uit te zetten voor de test. Over wat een vpn wel en niet voor je doet valt trouwens meer te zeggen dan het marketingverhaal suggereert; dat staat verder uitgewerkt in dit stuk over je online privacy beschermen.
De verbinding valt kort weg en komt vanzelf terug
Elke tien of twintig minuten een seconde of vijf niets, en dan is het weer goed. Dit patroon wijst vaak op storing van iets anders in huis dat op dezelfde frequentie zit. Klassieke veroorzakers: een magnetron, een draadloze babyfoon, een oude draadloze telefoon, en soms bluetooth-apparatuur die dicht bij de router ligt.
Loopt het wegvallen gelijk op met het aanzetten van de magnetron, dan heb je je antwoord. Anders is het de moeite waard om de router handmatig op een ander kanaal te zetten in plaats van op automatisch, en om te controleren of je apparaten wel op de 5 GHz-band zitten. Die band komt minder ver door muren maar is veel rustiger. Slimme apparaten in huis zijn hier trouwens een aandachtspunt: veel slimme apparaten in huis werken uitsluitend op 2,4 GHz, en die band moet je dus wel aan laten staan.
Het werd ineens slechter zonder dat er iets veranderde
Er is bijna altijd wel iets veranderd, alleen niet bij jou. Een buur die een nieuwe router installeerde op hetzelfde kanaal, een provider die een firmware-update uitrolde, of een apparaat in huis dat sinds een update ineens meer verkeer genereert. Ook een router die jaren aanstaat kan traag worden door een vol geheugen.
Begin hier met de saaie stappen: router een keer volledig spanningsloos maken en een minuut wachten, controleren of er firmware klaarstaat, en kijken welke apparaten er eigenlijk allemaal verbonden zijn. In veel huishoudens staan er twintig tot dertig dingen in de lijst, en daar zit vaak een oud apparaat tussen dat niemand meer gebruikt. Zo’n apparaat volledig terugzetten en opnieuw koppelen lost meer op dan je denkt; voor een van de meest voorkomende hangt dat stappenplan er al, namelijk het terugzetten van een Chromecast.
De volgorde die ik zelf zou aanhouden
Wat mij betreft doe je eerst de kabeltest, want die kost tien minuten en scheidt in één klap jouw huis van het netwerk van je provider. Daarna verplaats je de router, want dat kost niets. Pas daarna geef je geld uit. Ik zie te veel mensen eerst een mesh-set van een paar honderd euro kopen en die vervolgens net zo verstoppen als de oude router, waarna het probleem gewoon blijft.
En bel je uiteindelijk toch de provider, ga dan met feiten het gesprek in: op welk tijdstip, met welke gemeten snelheid, via kabel of via wifi, en op welke apparaten. Een melding met die vier gegevens erin komt bij een monteur terecht. Een melding dat het internet traag is, komt bij een script terecht dat je vraagt de router uit en weer aan te zetten.
