Er zijn twee manieren om een huis warm te krijgen. De ene is de thermostaat een graad hoger zetten, en die werkt altijd en kost elke maand geld. De andere is voorkomen dat de warmte die je al maakt weer weglekt, en die kost een zaterdag en daarna niets meer. Wat mij opvalt is dat mensen de tweede route pas overwegen als de eerste te duur wordt, terwijl de volgorde eigenlijk andersom hoort.
Hieronder negen stappen in de volgorde waarin ze het meeste opleveren. Die volgorde is niet willekeurig: het heeft weinig zin om je verwarming netjes af te stellen zolang er onder de voordeur een kier zit waar de kou doorheen trekt.
Wat je nodig hebt
- Tochtstrips, zelfklevend, in twee profielen (een plat P-profiel en een dikker D-profiel)
- Een tochtborstel voor onder de deur
- Een brievenbusborstel of een brievenbusklep met veer
- Radiatorfolie of dunne isolatieplaat op rol
- Een radiatorsleutel (het vierkante sleuteltje), plus een bakje en een doek
- Leidingisolatie in schuimbuizen, passend bij de diameter van je leidingen
- Een rol aluminium tape
- Kit en een kitpistool voor kieren rond kozijnen
- Een kruiskopschroevendraaier en een stanleymes
- Eventueel een thermometer of een simpele infraroodthermometer
Het meeste hiervan ligt bij de Gamma, Praxis, Karwei of Hornbach, en tochtstrips en radiatorfolie vind je in het seizoen ook bij de Action en de Blokker. De infraroodthermometer is de enige aankoop die je niet nodig hebt maar die wel leuk is: je ziet er in vijf minuten mee waar in huis de kou binnenkomt.
De negen stappen
Loop eerst het huis af op een winderige dag. Doe dit voordat je iets koopt. Loop met de rug van je hand langs kozijnen, de brievenbus, de zoldertrap, de kruipluik en de meterkast. Waar je koude lucht voelt bewegen, gaat warmte naar buiten. Schrijf op wat je vindt, want dat lijstje bepaalt welke profielen je nodig hebt en hoeveel meter.
Zet tochtstrips op de plekken die je hebt gevonden. Maak het kozijn eerst schoon en droog, want zelfklevende strips laten los op stof en vet. Kies het profiel op de kierbreedte: een dunne kier krijgt een plat profiel, een bredere kier een D-profiel dat samendrukt. Plak de strip op het kozijn en niet op de deur, dan slijt hij minder. Test daarna of de deur nog goed sluit: een deur die je met kracht dicht moet trekken heeft een te dik profiel.
Pak de brievenbus en de onderkant van de voordeur aan. Deze twee zijn samen goed voor meer tocht dan alle raamkieren bij elkaar, en ze zijn allebei in tien minuten gedaan. Een brievenbusborstel schroef je aan de binnenzijde vast, een tochtborstel schroef of plak je onder de deur. Heb je een tochtportaal of een gordijn achter de voordeur, dan is dat nog effectiever.
Kit de kieren rond kozijnen aan de binnenzijde. Op de naad tussen kozijn en muur zit vaak een haarscheur waar je overheen kijkt. Snijd oude, losse kit weg met een stanleymes, maak de naad stofvrij en breng een strakke nieuwe rand aan. Doe dit aan de binnenkant. Aan de buitenkant moet een gevel juist kunnen ademen, en dichtkitten kan daar vocht opsluiten.
Ontlucht de radiatoren. Zet de verwarming een half uur aan, zet hem daarna uit en wacht tot het water tot rust komt. Houd het bakje onder het ventiel, draai het sleuteltje langzaam open tot je lucht hoort ontsnappen, en sluit zodra er water komt. Begin beneden en werk naar boven. Een radiator die bovenin koud blijft en onderin warm is, zit vol lucht; is het andersom, dan is het geen lucht maar slib en heb je een monteur nodig.
Controleer daarna de waterdruk van de cv-ketel. Ontluchten laat de druk zakken. Kijk op de meter of het display: de meeste installaties willen ergens tussen anderhalf en twee bar bij een koude installatie, maar kijk in je eigen handleiding. Vul bij via de vulkraan, langzaam, en sluit hem daarna echt helemaal. Een vulslang die aan blijft staan is een van de meest voorkomende oorzaken van een installatie die telkens overdruk heeft.
Breng radiatorfolie aan achter radiatoren op een buitenmuur. Meet de ruimte achter de radiator, snijd de folie op maat en zet hem met de reflecterende kant naar de kamer tegen de muur. Werk de randen af met aluminium tape. Bij een radiator die vlak tegen de muur zit is dit lastig, en dan is het effect ook kleiner; bij een radiator met een paar centimeter ruimte erachter is het een van de goedkoopste ingrepen die er zijn.
Isoleer leidingen die door onverwarmde ruimtes lopen. Denk aan de kruipruimte, de garage, de zolder en de meterkast. Schuimbuizen knip je op lengte en klik je om de leiding, en de naad zet je vast met tape. Warm water dat door een koude kruipruimte reist verliest daar warmte die je nooit meer terugziet. Dit is bovendien de stap die het risico op bevriezing verkleint.
Maak het buitenwerk vorstklaar. Tap de buitenkraan af en sluit de binnenkraan die ernaartoe loopt, leeg de tuinslang, en haal het blad uit de dakgoot en van de putjes. Een verstopte goot die volloopt en bevriest is een van de weinige dingen in dit rijtje die echt schade kan opleveren.
Wat de meeste mensen overslaan
De thermostaatknoppen op de radiatoren. Op zo’n knop staan cijfers van één tot vijf, en veel mensen denken dat dat de snelheid is waarmee de kamer opwarmt. Dat is niet zo: het is de temperatuur waarbij de knop dichtgaat. Een kamer wordt niet sneller warm op stand vijf, hij wordt alleen warmer dan je wilde. Zet slaapkamers laag, zet de woonkamer op de stand die je prettig vindt, en laat het staan.
Wat ook opvalt: mensen sluiten in ongebruikte kamers de radiator helemaal af en doen de deur dicht. Dat scheelt inderdaad, maar in een slecht geventileerde koude kamer krijg je vocht en op den duur schimmel op de buitenmuur. Beter is een lage stand aanhouden en wel ventileren.
Wat het oplevert
Tocht dichten geeft niet alleen een lagere rekening maar vooral een ander gevoel. In een tochtvrije kamer voelt negentien graden warmer aan dan eenentwintig graden in een kamer waar koude lucht over de vloer schuift, en dat is precies waarom deze stappen werken zonder dat je de thermostaat aanraakt. Wat de grotere ingrepen zoals vloer- en spouwisolatie ongeveer opleveren, houdt Milieu Centraal per maatregel bij.
Wil je verder kijken dan deze zaterdag, dan zijn er twee routes die elkaar aanvullen. De ene is gedrag en instellingen, waar dit overzicht over de energierekening verlagen over gaat. De andere is automatiseren, want een thermostaat die weet wanneer je thuiskomt bespaart zonder dat je eraan denkt; wat daarvan echt werkt en wat vooral een gadget is, staat in dit stuk over slimme apparaten die tijd besparen.
Doe je alles op één dag, houd dan deze volgorde aan: eerst de rondgang, dan de kieren, dan de installatie, en het buitenwerk als laatste. Dat scheelt je één rit naar de bouwmarkt, en dat is meer waard dan het klinkt.
